“Ik wil juist dat ze meer eigenaarschap nemen.” Hij zegt het terwijl hij vooroverbuigt en zijn handen stevig op tafel legt. Voor hem ligt de agenda. Zeven punten. Achter ieder punt staat wat er moet gebeuren, wie het moet oppakken en wanneer hij het resultaat wil zien.
Zijn team is stil. Hij spreekt over ruimte geven, maar zijn lichaam maakt de ruimte kleiner. Niet bewust. Niet omdat hij zijn mensen niet vertrouwt. Integendeel. Hij voelt zich verantwoordelijk voor het resultaat en ziet eerder dan de anderen waar het mis kan gaan. Dus denkt hij vooruit. Vult hij aan. Stelt hij nog een vraag. En nog één. Tot alles gezegd is. Door hem.
Ik vraag wat er gebeurt wanneer hij even niets doet. Hij lacht.
Daarna wordt het stil. “Dan ben ik bang dat er niets gebeurt.” Daar neemt een andere stem het woord. Niet die van de directeur die ruimte wil geven. Ook niet die van de leider die anderen bewust klein wil houden. Het is de stem van degene die vroeg heeft geleerd problemen vóór te zijn. Die weet dat ontspannen pas kan wanneer alles geregeld is. Voor wie verantwoordelijkheid nemen betekent dat je blijft opletten — ook wanneer niemand anders dat doet.
Die kant heeft hem ver gebracht. En zit nog steeds aan het hoofd van de tafel.
Zijn team reageert daarop. De één wacht tot hij heeft gesproken. De ander brengt alleen nog ideeën in die al voldoende zijn uitgewerkt. Een derde voelt weerstand en zegt steeds minder. Hij ervaart hun terughoudendheid en gaat nog harder werken. Zij ervaren zijn sturing en wachten nog iets langer. Zo creëren ze samen precies het patroon dat niemand wil. Ik herken het. Ook ik ken de neiging om sneller te gaan wanneer iets belangrijk is. Om woorden te geven aan wat een ander nog aan het zoeken is. Om behulpzaamheid te verwarren met ruimte geven.
We nemen niet alleen onze deskundigheid mee een ruimte in. We nemen ook mee wat we hebben geleerd over falen, erkenning, verantwoordelijkheid, conflict en erbij horen. Wat in ons actief wordt, klinkt door in hoe we spreken, luisteren en bewegen. De ander reageert niet alleen op onze woorden, maar ook op wat daaronder voelbaar is.
Soms zit een vertrouwde stem al aan het hoofd van de tafel voordat we zelf werkelijk zijn aangeschoven. De volgende keer dat je merkt dat je harder gaat werken, meer gaat spreken of het gesprek naar je toe trekt, hoef je jezelf niet onmiddellijk te corrigeren.
Word eerst nieuwsgierig. Welke stem neemt nu het woord? Wat probeert zij voor je te beschermen?
Wat zend je daarmee uit? En wat lijkt dat in de ander op te roepen? Niet om jezelf verantwoordelijk te maken voor alles wat er tussen jullie gebeurt. Wel om jouw aandeel terug te nemen.
Daar begint keuze.
